Buk pospolity | Buk karbowany (fagus sylvatica L., f. crenata)


Buk jako bonsai to bardzo dobry pomysł: nie dość, że ma pięknie zabarwioną korę, to jeszcze utrzymuje stare zwinięte liście malowniczo do kolejnej wiosny. Choć warto wiedzieć, jak je pielęgnować i kształtować.

Poznaj także fazy fenologiczne buka.

Pąki na bonsai z buka karbowanego.
Pąki na bonsai z buka karbowanego.

Stanowisko

  • stanowisko zacienione (półcień)
  • cieniować szczególnie w lecie, chroniąc liście przed ostrym słońcem

Młode liście należy szczególnie chronić przed wiatrem i ostrym słońcem, gdyż powodują schnięcie i brązowienie liści. W maju szczególnie zwrócić uwagę na wiosenne przymrozki, które mogą zniszczyć młode liście. W tym przypadku lepiej na noc wnieść bonsai do domu.

W zimie przy temperaturze niższej niż minus 5 stopni należy zabezpieczyć korzenie, a całą roślinę chronić przed powiewami zimnego wiatru

Buki, jako pochodzące z klimatu morskiego, lubią wilgoć w powietrzu, więc warto podłożyć pod donicę podstawek z kamyczkami i wodą lub też zraszać drzewko dwa razy dziennie.

Fenologia buka

Poniższe terminy odnoszą się do wysokości 10 -140 m n.p.m.

Nabrzmiewanie pąków

Pąki buka zaczynają nabrzmiewać, gdy minimalna dobowa temperatura powietrza staje się dodatnia oraz gdy średnia dobowa osiąga 4-7 stopni (termoperiodyzm). Na podanej wysokości ma to miejsce w pierwszej połowie kwietnia.

Drugim koniecznym warunkiem jest długość dnia świetlnego (fotoperiodyzm).

Rozwój liści

Na wysokości 10 -140 m n.p.m. rozwój liści zaczyna się najwcześniej 11 kwietnia, a najpóźniej 3 maja.

Na wysokościach 150 – 200 m n.p.m. odpowiednio: 30 marca i 30 kwietnia. Można przyjąć, że co około 100 metrów czas ten przesuwa się o około 2 dni.Opadanie łusek z pączków i całkowity rozwój liści

Opadanie łusek z pączków ma miejsce w drugim tygodniu maja, natomiast liście powinny być już całkowicie rozwinięte w 3 tygodniu maja.

Rozwój korzeni

Najbardziej intensywny rozwój korzeni przypada na ostatnie dwa tygodnie czerwca i pierwsze dwa tygodnie lipca.

Natomiast całkowity proces rozwoju korzeni zaczyna się pod koniec maja i kończy na początku listopada.

Kwitnienie

Buk kwitnie w fazie rozwoju liści.

Buki rosnące samotnie wytwarzają kwiaty i nasiona najwcześniej około 40 roku życia

Silniejsze kwitnienie na bukach pojawia się średnio co 5-8 lat..

Rozwój przyszłorocznych pąków

Przyszłoroczne pąki zaczynają się wykształcać w zasadzie na pierwsze dni, po wykształceniu zielonych liści. Natomiast kończy się w ostatnich dniach sierpnia tudzież na początku września.

Fazy wzrostu

Dla buka pierwsza faza wydłużania pędów  trwa około 40 dni i kończy się w pierwszej połowie czerwca.  Następnie buk wchodzi w fazę około 20 dniowego spoczynku i następnie buk aktywuje ten proces na kolejne niecałe 3 tygodnie i kończy się w lipcu.

Początek jesiennego przebarwiania buków

Liście buka zaczynają się przebarwiać jesiennie na początku października. Przebarwianie liści zaczyna się od wierzchołków do podstawy korony.

Opadanie liści zaczyna się w 3 tygodniu października.

Podłoże

Mieszanka: akadama + zeolit + bims+ czerwona lawa (6:1:2:1) + nieco kompostu.

Jeżeli trzymasz buka na balkonie i w lecie nie możesz w ciągu dnia regularnie podlewać, warto do mieszanki dodać nieco zwykłej ziemi lub odkwaszonego torfu,który zatrzyma na dłużej wilgoć.

Buki rozwijają się w podłożu zasobnym w wapń, magnez i potas. Część naukowców jest zdania, że zawartość wapnia w glebach warunkuje występowanie buka.

Buki lubią podłoże lekko wapienne, bogate w składniki odżywcze, o dobrym drenażu i utrzymujące wilgoć (pH 5-7).

Ponieważ buki są wrażliwe na przesuszenie bryły korzeniowej, należy stosować podłoże, które jest w stanie zatrzymać w sobie wodę po podlaniu.

Niektórzy bonsaiści polecają stosowanie dwóch rodzajów akadamy różniących się średnicą cząstek (mało i duże – około 0,5 cm).

Przesadzanie

Buki przesadzamy wczesną wiosną w momencie nabrzmiewania i wydłużania się pąków (połowa kwietnia).  Warto obserwować także kolor kory, która zmienia barwę z brązowej na bardziej zielonkawą.

Natomiast starsze drzewa przesadzamy wtedy, gdy jest to konieczne.

Po przesadzaniu utrzymujemy podłoże stale wilgotne. Przesuszenie na tym etapie (szczególnie po przycięciu korzeni) może zabić drzewko. Po przesadzaniu utrzymywać koniecznie podłoże w stanie wilgotnym!!!

Przycinanie korzeni

Przesadzając drzewko, łączymy ten proces ze skróceniem korzeni. Buki dobrze znoszą skracanie korzeni, tak więc możemy je przyciąć nawet znacznie bez obawy o utratę rośliny. Dlatego warto usunąć wszystkie grube korzenie, które rosną pionowo w dół lub w innym niepożądanym kierunku.

Przycinanie korzeni należy połączyć z przycięciem gałęzi, tak aby wyrównać drzewku straty (tzn. przycinamy tyle gałęzi ile przycięliśmy korzeni).

Po przesadzeniu drzewko umieszczamy w cieniu na miesiąc, zwracając baczną uwagę na utrzymanie wilgotnego podłoża.

Po przesadzeniu nie nawozimy rośliny! Czekamy aż wróci do zdrowia i wytworzy liście. Dopiero miesiąc o ich wytworzeniu zaczynamy nawozić drzewko.

Jeżeli przesadzamy wczesną wiosnę, bezwzględnie chronimy bryłę korzeniową przed przymrozkami (do zimnej Zośki). Inaczej ryzykujemy życie drzewka, gdyż przymrozek potrafi zniszczyć młode korzonki). 

Niestety mój piękny buk padł ofiarą niedoinformowania w tym zakresie, mimo iż w szkole bonsai pod koniec lutego przesadzaliśmy kilka buków. Zabrakło jednego kluczowego szczegółu i moje prywatne drzewko umarło.

Podlewanie

Ponieważ buki są bardzo wrażliwe na przesuszenie oraz przelanie bryły korzeniowej, podłoże utrzymujemy równomiernie wilgotne.

Gleba nie może mocno przesychać, ani być stale mokre (podmokłe).

Nawożenie

  • Nie nawozimy przez około miesiąc od momentu pojawienia się liści
  • Później nawozimy co 2 tygodnie do końca lata
  • Należy zadbać o to, aby w nawozie był obecny potas (K)

Przycinanie

Chcąc utrzymać kształt korony drzewka, na wiosnę wydłubujemy liście na końcach gałązek, zostawiając na nich 2-3 liście. Dzięki temu gałązka będzie się zagęszczała w kierunku pnia, a nie rosła na długość.

Przycinając gałęzie, nad ostatnim pąkiem zostawiamy około 0,5 cm pędu, tak aby mógł spokojnie uschnąć – odetniemy go nieco później.

Jeżeli zbyt duża liczba pąków skupiona jest w jednym miejscu, niektóre z nich należy usunąć, gdyż jak rozwiną się z nich liście, to będą na siebie nachodziły, odbierając sobie światło, co doprowadzi ostatecznie do ich opadnięcia.

Mocne cięcie wykonujemy zimą (początek lutego), gdy pąki jeszcze nie nabrzmiewają. Należy pamiętać, że usuwanie grubych konarów bardzo osłabia buki. Dlatego w roku, w którym wykonujemy mocne cięcie w lutym, nie przesadzamy drzewka i nie skracamy korzeni na wiosnę.

Pobierając materiał na bonsai z natury wymagający licznych cięć grubych gałęzi, warto ten proces rozłożyć na kilka sezonów wegetacyjnych.

Drobniejsze cięcia można wykonać jeszcze podczas przesadzania wczesną wiosną lub późną jesienią / zimą – wtedy rany należy zabezpieczyć maścią, aby drzewko nie traciło soków, gdyż może to grozić utratą gałęzi.

Cięcie liści

W sezonie wegetacyjnym nie tniemy liści, usuwając jedynie te, które są zbyt duże.

Natomiast co 2 lata możemy dokonać defoliacji. Dzięki temu z czasem liście będą coraz mniejsze. Ponieważ buki nie puszczają po raz drugi liści w jednym sezonie wegetacyjnym, możemy jedyne zmniejszyć blaszkę liściową (nie usuwamy ich całkowicie). Defoliacji nie wykonujemy w roku, w którym przesadzaliśmy roślinę.

Po defoliacji umieszczamy buki w cienistym miejscu, gdyż drzewko jest wrażliwe na nagłe odsłonięcie kory.

Uszczykiwanie

Ponieważ pączki buków rosną bardzo intensywnie, te szczytowe warto uszczykiwać, aby zagęścić koronę oraz uniknąć wyrastania gałęzi z długimi międzywęźlami.

Buki wypuszczają pąki tylko raz w danym sezonie wegetacyjnym.

Drutowanie / kształtowanie

Ponieważ w czerwcu następuje gwałtowny przyrost na grubość, druty zakładam pod koniec lipca i trzymam do kolejnego sezonu.

W trakcie sezonu wegetacyjnego warto obserwować, czy drut nie wrasta w korę. W razie czego zdejmujemy druty i przekładamy je obok, jeżeli gałąź nadal nie trzyma kształtu.

Zakładając drut obserwuj regularnie drzewko, gdyż buki rosną bardzo intensywnie i już po 2 miesiącach drut może wrastać w korę.

A korę buki mają bardzo wrażliwą korę, dlatego należy bardzo uważać podczas drutowania, aby jej nie poranić. Tym bardziej, ze rany nie goją się łatwo. Dlatego polecam owijać wcześniej drut namoczoną rafią, a tam gdzie to możliwe kształtować bonsai poprzez odciągi.

Po zadrutowaniu drzewka umieść je w cieniu i zraszaj wodą 2 razy dziennie przez miesiąc.

W przypadku drzew liściastych ciekawsze efekty uzyskasz nie drutując ale pracując z odciągami i przycinając odpowiednio.

Kształtowanie

Buki w naturze cechują się pniem prostym lub z delikatnymi wygięciami.

Buki nie mają również zbyt widocznych korzeni (nebari) na powierzchni podłoża.

Korona drzew jest zaokrąglona (nie trójkątna!) lecz również nie idealnie okrągła.

Buk karbowany ubiegłoroczne liście utrzymuje przez całą zimę.
Buk karbowany ubiegłoroczne liście utrzymuje przez całą zimę.

 

4 myśli nt. „Buk pospolity | Buk karbowany (fagus sylvatica L., f. crenata)”

  1. „Chcąc utrzymać kształt korony drzewka, na wiosnę wydłubujemy liście na końcach gałązek, zostawiając na nich 2-3 liście.”

    Proszę o informację czy chodzi o usuwanie sych liści, czy całych pędów wraz z czubkiem.

    1. U buka po pęknięciu pąków na wiosnę pojawiają się młode listki. Wtedy wyskubujemy najczęściej środkowy listek, aby pęd się rozgałęził.

      1. Dobry artykuł, ale też ten fragment mnie zastanowił. A dlaczego środkowy, a nie szczytowy?

      2. Waldek ja myślę że Piotr użył skrótu myślowego środkowy= szczytowy. Choć pewnie na sztywno też nie można się tego trzymać. Wszystko zależy też od tego jak zaawansowaną mamy gałąź itd

Dodaj komentarz